Bầy chó của tôi…

0
115

ĐẾN VỚI BÀI THƠ… CỰC HAY

Của Nguyễn Quang Thiều. Rất lạ là tôi mới bắt đầu đọc Nguyễn Quang Thiều gần đây, một “nhân duyên” ngỡ muộn mằn mà không thể nói là muộn mằn, bởi vì đợi cho đủ “duyên” thì không bao giờ muộn cả. Điều đó đúng với cả tôi (người đọc) lẫn Quang Thiều (người viết). Đúng với tôi bởi vì giờ tôi mới biết đọc, đúng với Thiều bởi vì giờ Thiều mới… chín.

Thế nhưng có những bài thơ hay, Thiều viết cách đây từ ngót ba chục năm, chẳng lẽ lúc đó Thiều còn chưa “chín” chăng? Đúng vậy, lúc đó Thiều mới “chín” có… 1 nửa, bài thơ ấy cũng “chín” có 1 nửa. Một nửa vẫn còn… “xanh”, nửa ấy là người đọc. Người đọc ấy là tôi, thì đến giờ mới “chín”, cho nên bài thơ ấy tới bây giờ mới “chín” hoàn toàn, và người viết ra bài thơ ấy là Nguyễn Quang Thiều thì… cũng vậy.

Ví dụ bài thơ “Bầy chó của tôi”, Thiều viết từ năm 1989, rút trong tập “Sự mất ngủ của lửa”. Tôi đọc bài thơ này bằng mắt, mà giật mình vì ánh chớp lóe lên từ tiếng sủa, ù tai vì độc âm dữ dội của loài chó, kinh hoàng vì máu trào ra từ tiếng sủa, và đắng miệng vì ngôn ngữ của cõi chó, thế gian chó, vũ trụ chó…

Ngôn ngữ độc âm của cõi chó phiên ra tiếng người thì gần giống âm “gâu”. Thêm 1 âm nữa là “ẳng”, thế là xong toàn bộ “cẩu ngôn”. “Gâu” là thủ thế, tiến lên, “ẳng” là quay đầu bỏ chạy. Cho nên “gâu” là thịnh, mà “ẳng” là suy, “gâu” là dương, “ẳng” là âm, “gâu” là Càn, “ẳng” là Khôn. Đủ cả thịnh suy, âm dương, càn khôn vũ trụ…. Ngôn ngữ của loài chó chỉ cần mỗi 2 từ, cũng tương tự như… kinh Dịch vậy.

Bài thơ tả bầy chó của Thiều hay đến kinh người. Mỗi lần sủa là một lần lóe chớp, không lần nào giống với lần nào. Sủa lần đầu là kiếp súc sinh, sủa lần sau là kiếp con người, sủa lần tiếp theo là hiền nhân quân tử, sủa tiếp nữa là triết gia, thi sĩ… cứ thế sủa cho tới bậc… thánh nhân…

Tôi rất có cảm hứng “tán” cho đến kì cùng bài thơ này, cũng như một số bài khác trong tập “Mất ngủ của lửa”. Nhưng giờ xin giới thiệu toàn văn kiệt tác sủa này cái đã:

BẦY CHÓ CỦA TÔI
Làng quê ơi, bao năm xa cách
Đêm nay tôi trở lại làng
Trời sắp bão oi nồng cơn sốt
Bên ngọn đèn hạt đỗ
Tôi ngồi nghe
Tiếng chó khuya sủa chớp cuối chân trời
Bao năm rồi
Tôi lớn lên trong ngõ của tôi
Đã bao năm 
Cứ đêm xuống
Bầy chó ngửa mặt lên trời
Sủa cay đắng, thảm sầu, man rợ
Bầy chó ơi, sủa vào đâu
Sủa vào trăng?
Sủa vào ngọn đèn dầu?
Hay sợ đêm mà sủa vào bóng tối
Hay sợ nhau mà sủa vào nhau
Bầy chó gầy, bẩn thỉu, ốm đau
Ngày lùng sục kiếm ăn
Liếm cả lưỡi vào dao sắc ngọt
Lưỡi bị cứa máu trào ra ở đó
Con đến sau lại liếm máu bầy mình
Chó ơi, đừng sủa nữa
Gió đêm thành gió dại rồi
Ai ném lại vầng trăng ra khỏi sự bình yên
Lao rồ dại trong mây trời xứ mẹ
Trong ngõ nhỏ đêm nay
Tôi nghe chó sủa
Tôi thổi tắt đèn
Chó sủa vào tôi.

1989
PHẠM LƯU VŨ

NO COMMENTS