Thương hết sức, em bị ép ra đánh trống…

0
52

THƠ GỞI MỘT EM BÉ ĐÁNH TRỐNG Ở PERU

Chào con, em bé Shipibo-Konibo mà ông chưa biết tên!

Ông đã trông thấy con trong bức hình của nhà nhiếp ảnh Guadalupe Pardo, thuộc hãng tin Reuters, chụp hôm 16 tháng 12 năm 2016 ở thủ đô Lima, nước Peru.

Trong bức hình đó, người chụp hình đã ghi rằng con là một đứa trẻ của cộng đồng Shipibo-Konibo bản địa, sống ở khu Cantagallo, đang gõ trống trong nghi thức đón tổng thống Pedro Pablo Kuczynski của Peru năm ấy. 

Ông ngắm bức hình con đeo trống, dạng chân và bặm môi ráng gõ trống mà cứ ngờ ngợ: 

– Rõ ràng em bé, hết sức nhỏ bé nầy, đã được cho mặc áo quần mới, mang đôi giày cũng “mới cứng”, nhưng cái trống nhỏ xíu kia ắt là… trống đồ chơi của con nít, vì các cỡ trống cho thiếu niên (thí dụ ở quê ông) đều lớn hơn nhiều. 

– Hơn nữa, ông cũng nhận ra là con chưa rành cách đánh trống (dù chỉ đơn giản là một điệu trống để chào mừng), vì ngắm hai cánh tay kia sao mà lúng túng tới mức tội nghiệp.
Hôm đó, họ chỉ đưa có mỗi mình con ra đó, với cái trống đồ chơi, để đón ông tổng thống (trong hình, chỉ thấy lướt qua cái chân mang giày cao gót, chắc là chân của bả)? 

Hôm đó, con “được” nghỉ học để ra đánh trống chào mừng? 

Hôm đó, con có được ăn no không con? 

Hôm đó, dàn nhạc, hay đoàn quân nhạc, có lặng đi một chút, chỉ một chút xíu thôi, để ông tổng thống và mấy ông mấy bà nghe được tiếng trống của con?…

Quá nhiều câu để hỏi con, nhưng sẽ không nên hỏi quá nhiều chỉ về cái màn kịch họ đưa con ra như một “biểu tượng” dàn chào, con à.

Trước khi viết tiếp, ông muốn nhắc thiệt lẹ với con, vì tới nay thì con đã lớn thêm ba tuổi rồi: Con, và các bạn của con, nên biết tự giữ mình và chớ nên cả tin vô những người chuyên dạy Cờ – Đèn – Kèn – Trống cho con nít nha. Vì hình như họ chỉ dạy mấy món đó thôi, còn lỡ khi các con bị bóc lột, bị bạo hành, thậm chí bị ấu dâm, thì nhiều khả năng họ sẽ… trốn biệt, không dễ gì kêu gọi họ bảo vệ các con đâu.

Bây giờ, ông muốn trò chuyện với con về ba thứ khác, mà nếu có làm con… mủi lòng thì cho ông xin lỗi trước, nha con.

CHUYỆN THỨ NHỨT

Cái ông Pedro Pablo Kuczynski mà con bị đưa ra làm “dàn chào” (để minh chứng rằng chính quyền thủ đô Lima luôn quan tâm tới người Shipibo-Konibo bản địa), thì chỉ một năm và ba tháng sau hôm đó là đã phải từ chức rồi, chắc con cũng biết vụ nầy?

Đúng rồi, ông ta chính là cái người thường được kêu bằng “PPK”, từng là tổng thống thứ 66 của Peru, nhưng đã từ chức ngày 23/3/2018, và BỊ NHỐT TÙ CHO TỚI TẬN HÔM NAY – NGÀY 20/4/2019, để điều tra cho rõ về các tội tham nhũng, rửa tiền.

Mà thấy bắt ớn chưa, vì thoát một cái đã có tới bốn ông tổng thống Peru, gồm “các quý vị” Alejandro Toledo, Ollanta Humala, Pedro Pablo Kuczynski (PPK), và Alan Garcia, đều bị cáo buộc liên quan tới các vụ hối lộ của tập đoàn xây dựng Brazil Odebrecht. 

Mới hôm kia thôi, ắt vụ nầy con cũng đã biết, hồi chiều 17/4/2019, quý ngài Alan Garcia, 69 tuổi, từng làm tổng thống Peru hai nhiệm kỳ (1985-1990, và 2006-2011), đã tự dùng súng bắn vô đầu ổng, lúc bị cảnh sát tới nhà để bắt giam, điều tra về tội nhận hối lộ. Ổng được đưa vô bịnh viện cấp cứu liền, nhưng đã chết ở đó.

(Báo tiếng Việt cũng có đăng nè, dù con chưa biết tiếng Việt cũng có thể… liếc qua, để biết quê ông bây giờ cũng “hóng” chuyện chống tham nhũng khắp thế giới lắm, dù thỉnh thoảng cứ hay bị lũ cá mập côn đồ cắn đứt cáp quang internet ở dưới biển:
https://vnexpress.net/…/dai-an-hoi-lo-rung-dong-my-latin-kh…)

Ông chưa tới Peru lần nào. Cô giáo của ông, cô Eva Stuffer, hai năm trước có qua Peru để thực hiện một cuộc khảo cứu. Còn ông, ông chỉ nằm nhà mà biết tới Peru qua… hai tập truyện tranh Tintin mà ông đã coi hồi nhỏ, và năm kia ông đã dịch ra tiếng Việt (“Les Sept Boules de Cristal”, 1948 – Bảy quả cầu pha lê, và “Le Temple du Soleil”, 1949 – Đền thờ thần Mặt trời). 

Vậy đó, nhưng nhờ kiến thức bao la trên mạng internet mà ông được biết thêm vài chuyện về nước Peru của con. Mới nhất, chính là chuyện Peru đã khởi tố tới bốn đời tổng thống về cùng tội tham nhũng, nhận hối lộ, thiệt là đáng phục. 

Nhưng mà, con à, mặt trái của chuyện đó lại là điều mà ông cháu mình nên cùng suy ngẫm: Ông tổng thống đời trước bị “đổ”, vậy mà ông sau cứ tham nhũng mạnh, theo cùng một kiểu, mà liên tiếp tới bốn quý ngài lận, nghĩa là Họ Có Sợ Đâu? 
Hay tham nhũng là “con virus” cứ chờ sẵn trong dinh tổng thống, dinh thủ tướng Peru hè?!

CHUYỆN THỨ HAI

Đã qua ba năm rồi, nay con và gia đình còn ở Cantagallo không?

Nhờ một bài báo của cô Ruxandra Guidi, đăng trên trang web Americas Quarterly, ông được biết Cantagallo là một khu ổ chuột nằm trên một bãi rác cũ ở thủ đô Lima, giữa một xa lộ và sông Rimac – con sông ô nhiễm nhất ở Lima.

Cư dân ở Cantagallo chủ yếu là các nhóm người bản địa Shipibo – Konibo, và Asháninka, Awajún, Wampis,… sống trong các lán gỗ nằm bên bãi rác khổng lồ, nơi rất hiếm được hưởng các dịch vụ của chính phủ.

Như những nhóm người bản địa khác buộc phải tản cư vô các thành phố, cư dân ở Cantagallo cũng đã bị “bứng gốc” khỏi nơi sinh sống ngàn năm của tổ tiên họ, do nạn đầu cơ dầu, khai thác gỗ bất hợp pháp, buôn bán ma túy,… ở lưu vực sông Amazon từ vài chục năm qua.

Nay, dân ở Cantagallo lại sắp bị “bứng gốc” lần nữa, như cô Ruxandra Guidi đã báo động. Bởi thủ đô Lima có dự án “Làm đẹp sông Rimac”, nên sẽ phá hủy khu ổ chuột nầy, biến Cantagallo thành một công viên.

Khoảng 200 gia đình Shipibo – Konibo đang sống ở Cantagallo đã được hứa hẹn về một khu nhà ở rộng 77.000 mét vuông, nơi rìa phía bắc của thủ đô.

Có lẽ chính trong cuộc vận động ấy, họ đã chọn con đứng ra đánh trống để chào tổng thống “PPK”, đúng không con? 

Thương con quá, vì con không hề là một “biểu tượng” mà họ muốn “trưng bày” với cả thế giới về “lòng tốt của nhà cầm quyền Lima” với người bản địa.

Điều ông nóng lòng muốn hỏi con là: Gia đình con, cùng các cư dân khác của Cantagallo, nay vẫn còn ở đó (vì dự án của họ đang bị đình trệ), hay đã chuyển đi đâu rồi? Và cả cái trường tiểu học song ngữ Comunidad Shipiba (dạy cả ngôn ngữ chính của Peru là tiếng Tây Ban Nha, cùng tiếng Panoan của người Shipibo – Konibo) nay ra sao rồi, có được mở lại tại nơi ở mới của con và bạn bè?

CHUYỆN THỨ BA

Ông cũng mong gia đình con, cùng các gia đình người Shipibo – Konibo khác, đều còn giữ được mối liên lạc với cội nguồn văn hoá của dân tộc mình, vốn là những cư dân bản địa từng sống dọc theo sông Ucayali, trong rừng mưa nhiệt đới Amazon ở Peru.

Bởi ông cũng được nghe kể rằng người Shipibo – Konibo, dù nay chỉ còn khoảng hơn 20.000 người sống rải rác khắp Peru, nhưng ngay cả ở thế kỷ XXI mà vẫn “giữ được một chân trong quá khứ”, vốn kéo dài hàng ngàn năm trong rừng Amazon.

Sau nầy con lớn lên, ông chúc con cùng góp tay giúp khôi phục và phát triển văn hoá của cộng đồng Shipibo – Konibo.

Và khi nào có thể, nếu gặp được một già làng Shipibo – Konibo nào đó rất thạo các tích truyện của dân tộc con, ông nhờ con hỏi ông ấy xem có biết về một truyện cổ tích có tên là “Trong Chăn, Có Rận” không, nha con?

Ông không biết chút nào về tiếng Panoan của người Shipibo – Konibo, nhưng có biết lõm bõm vài tiếng Tây Ban Nha, chẳng hạn “Piojo” là con rận, còn “En La Manta, Hay Piojos” có nghĩa là “Trong Chăn, Có Rận”.

Nếu ông có viết sai tiếng Tây Ban Nha (mà dám sai lắm à nha), thì con dạy ông viết lại cho đúng, nha con. Quan trọng nhất là con dạy ông viết và nói câu ấy ra sao trong tiếng Panoan, và nhờ già làng Shipibo – Konibo kể con nghe về truyện cổ tích “En La Manta, Hay Piojos”, vậy đó.

Chưa chi mà ông cũng mường tượng được câu chuyện mà Già làng Shipibo – Konibo sẽ kể về lũ rận hút máu ấy, cái bọn toàn nói lời hay nhưng lại toàn làm láo. Tới nỗi già làng Shipibo – Konibo cũng phải dặn con dặn cháu rằng: “Đừng nghe những gì rận hót, mà hãy nhìn những thứ rận làm”.

Thơ đầu tiên gởi con mà ông viết nhiều như vậy, những 1.700 từ hơn, mà lại viết bằng tiếng Việt nữa, nhưng ông tin rằng con sẽ đọc được… bản dịch, một ngày nào đó, và rồi con sẽ đọc được trọn vẹn cả lá thơ của ông.

Cho phép ông được nâng hai bàn tay con mà hun nhẹ lên đó (chỉ nâng hai bàn tay của con thôi, để không hề bị ngộ nhận là “Nựng”, vì bây giờ ở quê ông, có những người ra định nghĩa rằng “Ấu dâm” là “Nựng” đó, con à.) 

NGUYỄN HỮU THIỆN

NO COMMENTS