Tượng đài, nhà lưu niệm làm gì?

0
49

NÓI MỘT LẦN NÀY NỮA, RỒI THÔI

Một trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia ở ngay tại TPHCM ngân sách chi cho hoạt động thư viện chỉ chừng 6 triệu đồng một năm.

Nhà thơ Tố Hữu thuở Từ ấy ở Huế có lẽ không đủ cả gan để xây dựng một nhà lưu niệm 28 tỉ, trong khi nhiều trẻ em còn chưa có sách để đọc.

Còn UVBCT, phó chủ tịch HĐBT Tố Hữu được hoá giá một biệt thự ở trung tâm Hà Nội, một đại gia mua lại, nghe nói giá tới 8-9 triệu đô.

Nhà thơ làm kinh tế, ông được dân chúng ghi nhận là một tác giả quan trọng của cuộc siêu lạm phát những năm 1980. Giá căn biệt thự của ông thì không phải do lạm phát mà từ của cải quốc gia mang lại.

Nhiều năm qua chính quyền xây dựng nhiều đền tưởng niệm các nhà lãnh đạo thuộc thế hệ khai quốc công thần của đảng. Việc làm này vẫn còn nhiều hình thức, không phát huy tác dụng, tốn kém, lãng phí.

Sinh thời trong một lần về quê cố thủ tướng Võ Văn Kiệt đến thăm nhà lưu niệm Chủ tịch HĐBT Phạm Hùng. Tìm hiểu kĩ về hoạt động của nhà lưu niệm, cách thức “lưu niệm” và sự im lìm, vắng vẻ nhiều thời gian trong năm, ông buồn bực nói: “Lập đền kiểu này như nhốt anh Hai Hùng một lần nữa. Lần này không phải ở Côn Đảo mà trong thị phi của dân”. Ông căn dặn không xây đền, không đặt tên đường với trường hợp ông.

Nhưng rồi ông Kiệt cũng có vườn lưu niệm, nhiều con đường lớn ở nhiều nơi vẫn trang trọng mang tên ông.

Ở Sài Gòn nơi ông từng khởi nghiệp đổi mới, rất nhiều con đường được đặt tên những nhà lãnh đạo đảng. Khó có thể nói ai xứng đáng ai không. Nhưng có nên không nếu nhìn tổng quĩ tên đường ở SG.

Tất cả các Tổng bí thư của đảng cho đến 1991 đều có tên đường. Các bí thứ thành uỷ cũng có tên đường gần cùng một cách thức như vậy. Rồi tướng lĩnh, anh hùng, nhân vật nổi tiếng của thời đại Hồ Chí Minh…

Nhưng nếu so với nhà Lý, nhà Trần, không có tên đường của các vị vua. Hay nhà Lê cũng vậy. Còn, vẫn tồn ghi một giai đoạn phát triển dưới thời các chúa Nguyễn, vua Nguyễn…
So thì dễ thấy thôi.

Hơn cả việc xây khu lưu niệm, đặt tên đường, người cộng sản đang học sống mãi bằng lăng mộ hoành tráng theo cái cách của “Vạn Niên là vạn niên nào?”

Xem ra ông Kiệt cũng phải chịu thị phi cùng với những đồng chí lỗi lạc của ông.

Mà cũng chẳng phải cỡ ông Kiệt.

Người ta còn biến hình ảnh vị lãnh tụ cao đẹp trong thơ Tố Hữu “mong manh áo vải hồn muôn trương, hơn tượng đồng phơi những lối mòn” thành một nghịch lí: những tượng đài bạc tỉ trong lúc ngân sách vay mượn khắp nơi còn chưa đủ để mở trường học, xây thư viện, làm đường, bắc cầu…

Dừng lại đi, một cách nghiêm khắc và nghiêm túc, hỡi những người cộng sản.

Đừng để nhân dân mang lại tâm trạng mà cũng chính Tố Hữu diễn đạt:

Ta nện gót trên đường phố Huế 
Dửng dưng không một cảm tình chi!

CHANH TAM

28 tỷ đồng thuế dân sẽ đổ vào 4.200m2 đất để dựng “khu lưu niệm” đại thơ hèo tố hĩm, một biểu tượng bưng bô đệ nhất trần gian.

Kể ra cũng đáng! Thế giái này có ai nổi tiếng về “tài nghệ” bưng bằng hắn ta?!

Tui đề nghị lậo một tấm bia thật lớn, khắc mấy câu “thơ” máu lửa kách mệnh này cho hậu thế ghi nhớ:

“Giết! Giết nữa! Bàn tay không phút nghỉ, 
Cho ruộng đồng lúa tốt, thuế mau xong,
Cho đảng bền lâu, cùng rập bước chung lòng,
Thờ Mao Chủ tịch, thờ Sít-ta-lin bất diệt”

Một tấm bia khác, tạc rõ thành tích của “nhà thơ” khi giữ cương vị trưởng ban tuyên huấn trong cuộc cách mệnh “long trời lở đất” cải cách ruộng đất:

Địa chủ cường hào gian ác: 26.453 người, trong đó 20.493 người bị oan (77,4%);
Địa chủ thường: 82.777 người, trong đó 51.480 người bị oan (62%);
Địa chủ kháng chiến: 586 người, trong đó 290 bị oan (49%);
Phú nông: 62.192 người, trong đó 51.003 người bị oan (82%);
Tổng cộng: 172.008 nạn nhân, trong đó 123.266 người bị oan (71,66%).
(Theo sách “Lịch sử kinh tế Việt Nam 1945-2000” do Viện Kinh Tế Việt Nam xuất bản).

VĂN LANG

Một con đường được đặt tên Tố Hữu ở Hà Nội

Nhiều người Việt Nam bày tỏ trên mạng xã hội rằng họ phản đối kế hoạch tốn hàng chục tỷ đồng để xây khu tưởng niệm ông Tố Hữu, một cố lãnh đạo bị xem là vừa “bóp nghẹt tự do sáng tác” vừa “có vai trò trong việc đẩy kinh tế vào siêu lạm phát” thời nửa đầu thập niên 1980.

Thông tin về kế hoạch xây khu tưởng niệm xuất hiện trên các báo Đại Đoàn Kết và Thừa Thiên-Huế lần lượt vào các ngày 24/11 và 2/12.

Theo hai báo này, Ủy ban Nhân dân Thừa Thiên-Huế đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án “khu lưu niệm nhà thơ Tố Hữu” tại thôn Tân Xuân Lai, xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tức quê gốc của ông, nhằm “tri ân” những đóng góp của ông cho “sự nghiệp đấu tranh cách mạng” và “xây dựng đất nước”.

Tin cho hay, việc xây dựng khu tưởng niệm, có diện tích mặt bằng hơn 4.200 m2, sẽ được “thực hiện và hoàn thành năm 2019” với số tiền 28 tỷ đồng từ “ngân sách trung ương, ngân sách địa phương và nguồn huy động hợp pháp khác”.

Nhà thơ có tên thật là Nguyễn Kim Thành, sinh năm 1920, đã làm “công tác văn nghệ, tuyên huấn” cho chính quyền của những người cộng sản Việt Nam từ năm 1947.

Với nhiều tác phẩm được xuất bản và đưa vào giảng dạy trong trường học, giới tuyên giáo Việt Nam ví “chặng đường thơ” của Tố Hữu là “chặng đường lịch sử của cả một dân tộc”.

Nhờ quá trình công tác, ông được giao “những chức vụ quan trọng”, ban đầu là trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật và sau đó là trong bộ máy lãnh đạo đảng và nhà nước.

Tiểu sử được nhà nước công bố cho thấy, ông Tố Hữu từng giữ chức Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Bộ trưởng (tương đương phó thủ tướng).

Ông qua đời năm 2002, thọ 82 tuổi, và được đặt tên đường ở thủ đô Hà Nội và thành phố Huế.

Tôi thấy ông Tố Hữu chả có công trạng gì với dân tộc cả. Ông ấy phá hoại là nhiều. Tôi cho rằng việc xây dựng là để một số người nào đó kiếm tiền chứ họ cũng chẳng tôn trọng gì ông Tố Hữu nữa vì ông ấy chết lâu lắm rồi mà. Dịch giả Phạm Nguyên Trường

Tuy nhiên, trái với các thông tin chính thống, giới hoạt động vì dân chủ, tiến bộ và các nhà quan sát độc lập khác lại nhìn thấy ông Tố Hữu như một người “đàn áp tự do tư tưởng và điều hành kinh tế kém cỏi”.

Nhiều tài liệu và bài trả lời phỏng vấn của các nhân chứng trực tiếp hay các nhà nghiên cứu với VOA, BBC, RFA, RFI, v.v… trong các năm qua cho thấy ông Tố Hữu, khi nắm chức trưởng ban Tuyên Huấn trung ương của đảng thời cuối những năm 1950, đã “trực tiếp đứng ra thực hiện” chiến dịch “tiêu diệt” phong trào Nhân Văn-Giai Phẩm kêu gọi dân chủ, tự do cho giới văn nghệ sĩ, trí thức.

Trong vụ này, theo các nhân chứng như nhà thơ Lê Đạt hay nhạc sỹ Nguyễn Văn Tý, “có trên dưới một chục người” bị lãnh án tù, còn nhiều người khác “bị đưa đi lao động cải tạo tại các công nông trường”.

Về điều hành kinh tế, tên tuổi ông Tố Hữu bị xem là gắn với thời kỳ Việt Nam phải chịu siêu lạm phát, có lúc lên đến hơn 770% vào năm 1986, cũng trùng với các nhiệm kỳ ông nắm chức tương tương với phó thủ tướng thường trực, từ tháng 2/1980 đến tháng 6/1986.

Nhiều dự án xây tượng đài, khu tưởng niệm các cố lãnh đạo Việt Nam bị phản đối vì người dân cần trường học, bệnh viện, thư viện hơn
Nhiều dự án xây tượng đài, khu tưởng niệm các cố lãnh đạo Việt Nam bị phản đối vì người dân cần trường học, bệnh viện, thư viện hơn

Ở thời kỳ này, người dân truyền miệng nhau câu vè “nhà thơ làm kinh tế, thống chế đi đặt vòng”, để ám chỉ việc ông Tố Hữu được giao thẩm quyền quan trọng hơn trong chính phủ so với Đại tướng Võ Nguyên Giáp, người được giao làm Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Dân số và Kế hoạch hóa Gia đình từ năm 1984-1987.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn với Kienthuc.net.vn vào năm 2013, ông Thang Văn Phúc, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ nói rằng câu vè đó là “một sự chua chát” nhưng lại điển hình của việc “sử dụng năng lực con người không đúng chỗ”.

Bày tỏ ý kiến về kế hoạch xây khu tưởng niệm ông Tố Hữu, nhà hoạt động Nguyễn Tường Thụy viết trên Facebook cá nhân hôm 2/12: “Tôi phản đối […] Gia đình hay ai đó ngưỡng mộ ông ta bỏ tiền xây thì cứ việc, ở khoảnh đất riêng. Không được liên quan đến ngân sách dù ngân sách cấp nào […] Sự nghiệp của Tố Hữu, về chính trị thì bóp nghẹt tự do sáng tác, thể hiện rõ nhất là vụ đánh nhân văn gia phẩm […] Trong xây dựng XHCN [Xã hội Chủ nghĩa] thì ông ta có tác phẩm giá lương tiền, làm xã hội lao đao […] Việc xây tượng đài ông ta mà liên quan đến cái chung thì chỉ chọc giận cộng đồng”.

Dịch giả nổi tiếng Phạm Nguyên Trường, người cũng thường lên tiếng cổ súy dân chủ, tiến bộ, có chung quan điểm phản đối. Ông nói với VOA:

“Tôi thấy ông Tố Hữu chả có công trạng gì với dân tộc cả. Ông ấy phá hoại là nhiều. Tôi cho rằng việc xây dựng là để một số người nào đó kiếm tiền chứ họ cũng chẳng tôn trọng gì ông Tố Hữu nữa vì ông ấy chết lâu lắm rồi mà”.

Ông Trường nêu ra một lý do nữa để phản đối, đó là tình trạng thiếu trường học, bệnh viện ở nhiều nơi, trong đó có chính tỉnh Thừa Thiên-Huế.

Viết trên Facebook cá nhân hôm 2/12, nhà báo kỳ cựu Đặng Tâm Chánh đã trích dẫn chính một câu thơ của Tố Hữu – “Mong manh áo vải hồn muôn trượng/Hơn tượng đồng phơi những lối mòn” – để làm tương phản cho nghịch cảnh đã và đang diễn ra là chính quyền xây “những tượng đài bạc tỉ trong lúc ngân sách vay mượn khắp nơi còn chưa đủ để mở trường học, xây thư viện, làm đường, bắc cầu…”

Ông Chánh, người từng giữ chức Tổng Biên tập báo Sài Gòn Tiếp Thị và Trưởng ban Chính trị – Xã hội báo Tuổi Trẻ, đưa ra lời kêu gọi: “Dừng lại đi, một cách nghiêm khắc và nghiêm túc, hỡi những người cộng sản”.

Trong các diễn đàn có nền tảng là mạng xã hội, nhiều người ví việc xây khu tưởng niệm ông Tố Hữu nói riêng và các tượng đài các lãnh đạo cộng sản khác nói chung như là “chết rồi còn hút máu dân”.

FACEBOOK

NO COMMENTS